Styl życia

Arabika czy Robusta?

Nie wszyscy zdajemy sobie sprawę, że na całym świecie rośnie ponad 100 gatunków kawowców, ale jedynie dwa z nich zdominowały rynek kawy na świecie. Gatunkami tymi są arabica i robusta. Gdzie są uprawiane i czym różnią się te dwa gatunki kawy? Który rodzaj naparu trafi w nasze gusta?

Fot. MOKATE

Arabika

Arabika, czyli kawa o nazwie botanicznej Coffea Arabica, nazywana jest również kawą arabską. Coffea arabica pochodzi z terenów południowo-zachodniej Etiopii oraz górzystych obszarów Jemenu. Obecnie jest jednak uprawiana przede wszystkim w krajach Ameryki Środkowej i Południowej, we wschodniej i środkowej części Afryki, a także w Azji, w okolicach Półwyspu Indyjskiego oraz na południowych wyspach kontynentu.

Gatunek ten niemal zdominował świat kawy, ponieważ aż ¾ upraw kawy na świecie to arabika. Absolutnym liderem w uprawie arabiki jest Brazylia, a najbardziej uznawaną odmianą jest Typica i Bourbon.

Ziarna arabiki potrafią być bardzo bogate w smak i aromat, dzięki czemu przygotowany z nich napar jest niezwykle aromatyczny, o złożonym bukiecie, a jednocześnie łagodnym w smaku. Aby uzyskać owoce tak wysokiej jakości, krzewy kawowca z gatunku coffea arabica uprawiane są na tak zwanych górskich płaskowyżach albo zboczach gór i wulkanów, głównie pomiędzy 800 -1800 m n.p.m, ale również znacznie wyżej, ok. 2000 – 2500 m n.p.m. Średnia temperatura roczna waha się tu między 15 a 25 stopniami Celsjusza.

Ważnymi czynnikami są również: żyzne wulkaniczne gleby oraz rodzaj klimatu, na który składają się częste i obfite opady oraz duże nasłonecznienie. Każdy z tych czynników wpływa na smak ziaren, w których w zależności od miejsca uprawy, a także sposobu późniejszej obróbki czy palenia, mogą pojawiać się różnego rodzaju nuty: owocowe, kwiatowe, czekoladowy czy korzenne.

Krzewy arabiki kwitną po okresach deszczowych, a czas dojrzewania ziaren to ok. 9 miesięcy. Kwiaty kawowca mają kolor biały, a z jednego krzewu w ciągu roku pozyskuje się ok. 1 kilograma ziaren.

Fot. MOKATE

Ziarna arabiki są płaskie, lekko podłużne, z małym pęknięciem, które przypomina kształt litery „S”. Przewagą arabiki nad robustą jest zawartość cukrów i tłuszczy, jeśli chodzi jednak o zawartość kofeiny, robusta wygrywa w tym względzie prawie dwukrotnie. Arabika zawiera jej ok. 1-1,5%, robusta nawet 2,7%. Odwrotna proporcja zachodzi jednak jeśli chodzi o ilości chromosomów. W ziarnie kawy arabskiej jest ich aż 44, co sprawia, że jest bardziej skomplikowaną, a przez to posiada również bardziej złożone właściwości.

Arabika mimo swoich wielu zalet jest kawą trudną w uprawie i wymagającą. Sprawia to, że plantatorzy muszą poświęcić jej więcej uwagi, zaangażowania. Jednym z problemów, na jakie napotyka się podczas uprawy kawowców, to La Roya, czyli tzw. rdzawa kawa. Jest to choroba grzybicza atakująca liście i powodując przez to, że same owoce zaczynają spadać z drzewka, zanim jeszcze dojrzeją. Kolejnym problemem bywają szkodniki atakujące drzewka. Jednym z nich jest pochodzący z Afryki mały chrząszcz Broca (Coffee Berry Borer – CBB). Problemy takie jak choroby czy szkodniki w zdecydowanie mniejszym stopniu dotykają robusty. Powodem może być zawartość kofeiny oraz kwasu chlorogenowego – silnego przeciwutleniacza, który charakteryzuje się właściwościami przeciwgrzybicznymi, przeciwwirusowymi i przeciwbakteryjnymi. Dodatkowo kofeina uważana jest za naturalny pestycyd radzący sobie z owadami, dlatego dzięki większej jej zawartości w robuście, posiada mocniejszą naturalną ochronę przed owadami i szkodnikami.

Mimo trudniejszej uprawy, arabika jest bardzo ceniona za smak i aromat, a jej cena rynkowa jest zdecydowanie wyższa od robusty.

Robusta

Robusta to gatunek wywodzący się z zachodniej części Afryki i nazywany także kawą kongijską – Coffea canephora. Podobnie jak odmiana Arabica, uprawiany jest w strefie międzyzwrotnikowej, przede wszystkim w Wietnamie, Brazylii, Indonezji oraz Indiach.

Fot. MOKATE

Robusta jest rośliną zdecydowanie mniej wymagającą w uprawie od arabiki. Jej plantacje mogą być usytuowane na znacznie niższej wysokości- maksymalnie 800 m. n.p.m., a średnia temperatura powietrza jest wyższa niż w przypadku arabiki i wynosi 24-36 stopni Celsjusza. W odróżnieniu od arabiki, robusta posiada o połowę mniej chromosomów i jest bardziej odporna na choroby i działanie pasożytów czy drobnoustrojów. Ziarna robusty mają też wyższą zawartość kwasu chlorogenowego oraz kofeiny (2,7% w ziarnie), stanowiąc naturalną barierę ochronną przed działaniem szkodników. Dzięki swojej odporności oraz łatwiejszej uprawie, drzewka robusty osiągają często dwukrotnie większe rozmiary (ok. 10 metrów), niż krzewy arabiki, a przez swoją większą wydajność zapewniają większe plony.

Ziarna Robusty są mniejsze, mają bardziej okrągły kształt i posiadają proste pęknięcie, dzięki czemu łatwo odróżnić je od ziaren odmiany arabica. Napar robusty ma zdecydowanie mniej intensywny aromat, jednak smak jest znacznie mocniejszy i bardziej goryczkowy. Robusta stanowi często uzupełnienie mieszanek, tzw. blend, przeznaczonych do klasycznego espresso, zapewniając dzięki temu gęstszą cremę.

Partnerem cyklu jest MOKATE

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *